Category Archives: Will and Testament

U testament: ‘n Belangrike dokument

A1Die lewe is baie onvoorspelbaar en ons adviseer graag kliënte om erns te maak om ‘n testament in plek te hê en boedelbeplanning te doen. Hieronder is redes waarom dit een van u belangrikste prioriteite behoort te wees. 

V:  Hoekom behoort ek ‘n testament te hê?

A:  ‘n Testament stel u in staat om erfgename volgens u keuse te benoem. Indien u sonder ‘n testament (intestaat) sou sterf, sal u bates volgens die Wet op Intestate Erfopvolging verdeel word. Dit mag dus die gevolg hê dat persone wie u nie as erfgename sou benoem nie, voordele by u afsterwe ontvang. 

V:  Wie mag u testament as getuie onderteken?

A:  Die testament moet in die teenwoordigheid van twee getuies geteken word, wat ook in die teenwoordigheid van mekaar teken. Slegs persone 14 jaar en ouer kwalifiseer om as getuies te teken. 

V:  Wat beloop Eksekuteursvergoeding?

A:  Die maksimum vergoeding waarop ‘n Eksekuteur geregtig is, word deur Wetgewing vasgestel en beloop tans 3.5% van u totale bruto boedelwaarde. Eksekuteursvergoeding behoort egter onderhandel te word met die persoon wat as Eksekuteur van u testament benoem word. 

V:  Hoe gereeld behoort ek my testament te hersien?

A:  Dit word aanbeveel dat testamente ten minste elke 2 jaar hersien word. Dit is egter ook belangrik om die hersiening van u testament met gebeurtenisse soos bv. ‘n huwelik, ‘n geboorte, ‘n egskeiding of die aankoop van eiendom te oorweeg.

Hierdie is ‘n algemene inligtingstuk en moet gevolglik nie as regs- of ander professionele advies benut word nie. Geen aanspreeklikheid kan aanvaar word vir enige foute of weglatings of enige skade of verlies wat volg uit die gebruik van enige inligting hierin vervat nie. Kontak altyd u regsadviseur vir spesifieke en toegepaste advies.

Beredderingsproses van ‘n boedel

A2Die bereddering van ‘n bestorwe boedel word voorgeskryf deur die Boedelwet Nr 66 van 1965 (soos gewysig) en verdeel ooreenkomstig ‘n geldige testament of die Wet op Intestate Erfopvolging Nr 81 van 1987 (soos gewysig) of ‘n kombinasie van albei wette.

Verskeie ander wette en regulasies wat betrekking het op onder meer inkomstebelasting (met inagneming van BTW en KWB), Boedel- en Skenkingsbelasting, en onderhoud van langslewende gade kan egter ook van toepassing wees.

Wanneer ‘n persoon te sterwe kom, moet sy/haar boedel so spoedig moontlik by die kantoor van die Meester van die Hoë Hof aangemeld word. Sekere rapporteringsdokumente moet dan saam met die oorspronklike testament, indien van toepassing, aan die Meester gelewer word.

In die geval van boedels met ‘n bruto waarde van minder as R125 000 kan die Meester afsien van die amptelike aanstelling van ‘n Eksekuteur om die voorgeskrewe beredderingsproses uit te voer. In alle ander gevalle word ‘n Eksekuteur  deur die Meester aangestel en word ‘n Eksekuteursbrief aan die benoemde Eksekuteur uitgereik.

Sodra die Eksekuteursbrief uitgereik word, neem die amptelike beredderingsproses, wat die Eksekuteur moet volg, ‘n aanvang. Een van die Eksekuteur se eerste pligte is om aan krediteure te adverteer, besonderhede van boedelbates te verkry, dit te laat waardeer indien nodig en sekere bates in te vorder. Bekende en ingediende laste moet ondersoek word en daar moet onder andere aandag gegee word aan inkomstebelasting.

Die Eksekuteur is dan verplig om binne ses maande na die datum van die uitreiking van die Eksekuteursbrief ‘n likwidasie- en distribusierekening (staat van bates en laste) by die Meester in te dien, of formele uitstel te vra. Hierdie boedelrekening dui alle bates en laste, verdeling van erfgename en besonderhede van bates buite die boedel, wat direk aan begunstigdes betaalbaar is, aan.

Die Meester gaan die boedelrekening na en reik daarna ‘n vraelys aan die Eksekuteur uit. Sodra die Meester goedkeuring verleen het, kan die Eksekuteur voortgaan om die rekening te adverteer om vir 21 dae ter insae te lê by die Meester en die naaste Landdroskantoor.

Indien skriftelike besware ingedien word, moet daarmee gehandel word soos voorgeskryf in die Boedelwet. Indien daar geen besware is nie, of na die afhandeling van enige besware, kan die Eksekuteur voortgaan om erfgename uit te betaal, asook ander bates aan die erfgename oor te dra.

In die meeste gevalle behoort die beredderingsproses nie ingewikkeld te wees nie en kan dit binne ‘n redelike tydperk (ongeveer 6 tot 9 maande) afgehandel word. Daar is egter baie struikelblokke wat hierdie proses ongelukkig maande lank kan vertraag en in sommige gevalle die hele proses van bereddering feitlik tot stilstand kan bring.

Van die bekendste en algemeenste struikelblokke is swak diens van staats- en privaatinstellings, foutiewe en onpraktiese testamente, kontanttekorte, twis en onenigheid onder familie en erfgename, gebrek aan inligting, wanorde van die oorledene se belasting- en ander sake, regsgedinge voor en na afsterwe, en geregtelike nadoodse ondersoeke in geval van onnatuurlike sterfgevalle, wat in sommige gevalle benodig word vir die uitbetaling van polisse.

Dit is dus duidelik dat die administrasie van ‘n boedel ‘n gespesialiseerde omgewing is wat deur kundige persone met goeie kennis van die Boedelwet en jare se ondervinding hanteer behoort te word. Onkunde met hoe die proses behoort te verloop asook oordeelsfoute gedurende die beredderingsproses kan u duur te staan kom indien u nie van die beskikbare kundigheid gebruik maak nie.

Hierdie is ‘n algemene inligtingstuk en moet gevolglik nie as regs- of ander professionele advies benut word nie. Geen aanspreeklikheid kan aanvaar word vir enige foute of weglatings of enige skade of verlies wat volg uit die gebruik van enige inligting hierin vervat nie. Kontak altyd u regsadviseur vir spesifieke en toegepaste advies.

Moet ek ‘n testament hê?

A2‘n Ma se begeerte dat haar dogter haar verloofring erf, sal dalk nie bewaarheid word indien sy nie ‘n geldige, skriftelike testament nalaat nie, aangesien haar boedel dan in terme van die Wet op Intestate Erfopvolging No 81 van 1987 verdeel sal word.

‘n Testament sal jou die gemoedsrus gee dat jou bates sover moontlik volgens jou wense verdeel word en moet weerspieël presies hoe jou bates na jou dood hanteer moet word. Dit mag egter nie contra bonos mores (teen die goeie sedes) wees of neerkom op “regerend uit die graf” nie.

Daar is ‘n aantal wetlike vereistes waaraan ‘n geldige testament moet voldoen. Indien die testament nie aan al hierdie vereistes voldoen nie, kan daar bevind word dat dit ongeldig is en sal jou boedel dan in terme van die Wet op Intestate Erfopvolging van 1987 beredder word. Dit is daarom van die uiterste belang dat iemand met die nodige gespesialiseerde vaardighede en kennis jou bystaan met die opstel van jou testament.

‘n Testament moet ook gereeld hersien en opgedateer word om aan te pas by jou veranderende lewensomstandighede, byvoorbeeld nadat jy in die huwelik getree het of kinders gebore is.  Artikel 2B van die Wet op Testamente no 7 van 1953 (soos gewysig deur die Erfreg Wet 43 van 1992) handel spesifiek oor ‘n verandering in huwelikstatus deur middel van ‘n egskeiding en lui soos volg: 

Indien iemand te sterwe kom binne drie maande nadat sy huwelik deur ‘n egskeiding of nietigverklaring deur ‘n bevoegde hof ontbind is en daardie persoon voor die datum van sodanige ontbinding ‘n testament verly het, word uitvoering aan daardie Testament gegee op dieselfde wyse waarop daaraan uitvoering gegee sou word indien sy voormalige gade voor die datum van die betrokke ontbinding oorlede is, tensy uit die Testament blyk dat die erflater ondanks die ontbinding van sy huwelik bedoel het om sy voormalige gade te bevoordeel.”

Hierdie klousule kan deur middel van die volgende voorbeeld verduidelik word: A en B se huwelik ontbind deur ‘n egskeiding en B sterf binne drie maande vanaf die datum van die egskeiding. B se testament is voor die egskeiding opgestel. Tensy B se testament spesifiek aandui dat A bevoordeel moet word uit hoofde van B se boedel ten spyte van die egskeiding, sal B se boedel verdeel word asof A gesterf het voordat hulle geskei het. A sal dus nie van B se boedel erf nie. Sou B egter sterf nadat meer as drie maande verloop het na die egskeiding en B se testament, wat A bevoordeel, is onveranderd, sal dit gesien word asof dit B se bedoeling was om vir A te bevoordeel, ten spyte van die egskeiding.

‘n Persoon wat hertrou, moet verseker dat die nodige veranderinge aan sy/haar testament aangebring word, andersins kan dit ernstige gevolge vir die “nuwe” gade inhou, veral in gevalle waar die testament steeds die eggenoot uit die vorige huwelik bevoordeel.

Wanneer daar minderjarige kinders ter sprake is, is dit raadsaam om voldoende voorsiening in jou testament te maak vir hul lewenskoste en opvoeding. Dit kan gedoen word deur ‘n testamentêre trust te skep waarvan die minderjarige kinders begunstigdes is.

Om oor ‘n mens se afsterwe te dink en praat, is nie maklik nie. Deur egter ‘n geldige, duidelike en ondubbelsinnige testament na te laat, kan onaangename familievetes verhoed word. Dit is beslis die tyd en moeite werd om ‘n geldige testament op te stel.

Verwysings:

Drafting of Wills 2013 – LEAD

Wet op Intestate Erfopvolging 81/1987

Wet op Testamente 7/1953

Saamgestel deur Riëtte Nel

Hierdie is ‘n algemene inligtingstuk en moet gevolglik nie as regs- of ander professionele advies benut word nie. Geen aanspreeklikheid kan aanvaar word vir enige foute of weglatings of enige skade of verlies wat volg uit die gebruik van enige inligting hierin vervat nie. Kontak altyd u regsadviseur vir spesifieke en toegepaste advies.

Sekere riglyne vir boedelbeplanning

A3Die hoofdoel met boedelbeplanning is om toe te sien dat soveel as moontlik van jou geakkumuleerde rykdom vir jou eie voordeel aangewend word en vir die maksimum voordeel van jou afhanklikes by jou dood.

“Boedelbeplanning” word gedefinieer as die proses waarin ‘n program geskep en bestuur word om:

  1. Jou bates tydens jou leeftyd in stand te hou, te vermeerder en te beskerm;
  2. Die mees effektiewe en voordelige verdeling daarvan aan opvolgende generasies te verseker. 

Daar bestaan ‘n algemene wanindruk dat boedelbeplanning net gaan oor die maak van ‘n testament of om jou sake so te reël dat boedelbelasting bespaar word.

Elke persoon se boedel is uniek en dus behoort die struktuur volgens haar/sy eie unieke behoeftes en doelwitte opgestel te word.

Die tekort aan likiditeit by afsterwe kan uiteraard baie druk plaas op die oorblywende familie van ‘n oorledene, omdat die tekort aan kontant kan veroorsaak dat die eksekuteur bates sal moet verkoop om kontant te genereer.

Likiditeit beteken daar moet genoeg kontant beskikbaar wees om:

  1. Boedelbelasting te betaal;
  2. Boedeluitgawes en administrasiekoste te betaal;
  3. Voorsiening te maak vir belastingverpligtinge wat met dood mag ontstaan, soos kapitaal- winsbelasting. 

Tegnies word die boedel gevries totdat die Meester van die Hooggeregshof Eksekuteursbriewe uitgereik het.

Afsterwe sonder ‘n geldige testament, beteken dat jou boedel as intestaat hanteer sal word, en die wetgewing oor intestate erfopvolging sal geld. Die wet op Intestate erfopvolging bepaal dat die langslewende eggenoot die grootste gedeelte van R125 000 of ‘n kindsdeel erf. ‘n Kindsdeel word bepaal deur die totale waarde van die boedel deur die hoeveelheid kinders en die oorlewende eggenoot te deel. Waar partye binne gemeenskap van goedere getroud is, gaan een helfte van die boedel na die langslewende eggenoot as gevolg van die huwelik, en die ander helfte vererf volgens die intestate erfopvolging. Indien daar geen oorlewende eggenoot of afhanklikes is nie, word die boedel verdeel tussen die ouers en kinders. Waar daar geen ouers of kinders is nie word dit verdeel tussen die naaste bloedverwante.

‘n Eksekuteur is geregtig op die volgende vergoeding:

  1. ‘n Ooreengekome vergoeding in die Testament; of
  2. 3.5% van die bruto bate waarde; of
  3. 6% op die inkomste wat na dood die boedel toeval. 

Eksekuteursvergoeding is onderhewig aan BTW waar die eksekuteur so geregistreer is.

Indien die waarde van die boedel meer as R3.5 miljoen rand beloop, is boedelbelasting  betaalbaar op die balans meer as die R3.5 miljoen, met die uitsondering van eiendom wat aan ‘n langslewende eggenoot bemaak is, aangesien dit vrygestel is van boedelbelasting en/of kapitaalwinsbelasting.

Artikel 3 van die Wet op die Onderverdeling van Landbougrond verhoed die onderverdeling van landbougrond en die registrasie van onverdeelde aandele in meer as een persoon se naam, en dit is onderhewig aan die Minister se goedkeuring.

‘n Minderjarige is ‘n kind jonger as 18 jaar, en enige bemakings aan so ‘n persoon word in die Voogdyfonds gehou, wat onder die administrasie van die Meester van die Hooggeregshof val. Hierdie fondse is nie vrylik beskikbaar nie en word gewoonlik belê teen onder markverwante rentekoerse. Dit is dus aan te bevele dat voorsiening vir minderjarige kinders gemaak moet word deur ‘n trust.

Die Wet op Beslote Korporasies bepaal dat, onderhewig aan ‘n samewerkingsooreenkoms, waar ‘n erfgenaam ‘n ledebelang moet erf (in terme van ‘n testament), die toestemming van die oorblywende lede (indien enige) verkry moet word. Indien toestemming nie gegee word binne 28 dae nadat dit deur die eksekuteur versoek is nie, is die eksekuteur verplig om die ledebelang te verkoop.

Artikel 3(3)(d) van die Boedelbelastingwet bepaal dat waar bates aan ‘n trust oorgedra word gedurende die boedelbeplanner se leeftyd, maar hy/sy as trustee die mag behou wat hom/haar sou toelaat om eensydiglik van trustbates ontslae te raak vir sy eie of sy begunstigdes se voordeel, dan mag dit wees dat sulke bates beskou kan word as sy/haar eie en deel sal vorm van sy/haar boedel vir doeleindes van boedelbelasting.

Waar partye binne gemeenskap van goedere getroud is, het die oorlewende eggenoot ‘n eis vir 50% van die gekombineerde boedel, wat die werklike waarde van die boedel met 50% verminder. Die boedel word verdeel nadat al die skuld in die oorlye boedel betaal is (uitgesluit begrafniskoste en boedelbelasting, omdat hierdie verpligtinge van die bestorwe boedel is en nie die gesamentlike boedel nie). Slegs die helfte van die bates in so ‘n boedel kan dus bemaak word.

Die opbrengs van lewensversekeringspolisse kan gebruik word om:

  1. Inkomste te genereer om na afhanklikes om te sien terwyl met die boedel gehandel word;
  2. Boedeluitgawes te betaal, vir begrafniskoste, inkomstebelasting, boedel-administrasie en boedelbelasting. 

Die opbrengs van alle Suid Afrikaanse “huishoudelike” polisse uitgeneem op die beplanner se lewe, en waar daar geen begunstigde genomineer is nie, sal binne die bestorwe boedel val.

Waar ‘n begunstigde wel genomineer is op die polis, sal die opbrengs as bates in die boedel geag word vir boedelbelasting doeleindes, afgesien daarvan dat die opbrengs direk betaal word aan die begunstigde (onderhewig aan die gedeeltelike uitsluitings gebaseer op die polis- premies).

Polisse wat uitgesluit is van insluiting vir doeleindes van boedelbelasting,  is koop en verkoop, sleutelman polisse, en daardie polisse gesedeer aan ‘n eggenoot of kind in terme van ‘n huwelikskontrak.

Sekere bates in ‘n bestorwe boedel is uitgesluit van kapitaalwinsbelasting:

  1. Bates vir persoonlike gebruik (met sekere uitsonderings);
  2. Bates bemaak aan die langslewende eggenoot;
  3. Bates bemaak aan ‘n openbare voordeelorganisasie;
  4. Die opbrengs van lewensversekeringspolisse, belange in voorsorg- of annuïteitfondse, belange in pensioenfondse;
  5. Die eerste R2 miljoen ten opsigte van die primêre woning;
  6. Die eerste R750 000 ten opsigte van klein sakebates;
  7. Geldeenhede, uitgesluit goud en platinummunte. 

Hierdie is ‘n algemene inligtingstuk en moet gevolglik nie as regs- of ander professionele advies benut word nie. Geen aanspreeklikheid kan aanvaar word vir enige foute of weglatings of enige skade of verlies wat volg uit die gebruik van enige inligting hierin vervat nie. Kontak altyd u regsadviseur vir spesifieke en toegepaste advies.